Hafif İşitme Kaybında İşitme Cihazı Gerekir mi?

Hafif işitme kaybında işitme cihazı gerekip gerekmediği, herkes için aynı yanıtı olan bir soru değildir. Aynı test sonucuna sahip iki kişiden biri işinde ve sosyal hayatında belirgin biçimde zorlanırken diğeri neredeyse hiç etkilenmeyebilir. Bu yazı hafif kaybın ne olduğunu, cihazın hangi durumlarda önerildiğini, ne zaman izlemenin yeterli olabileceğini ve karar için pratik bir kontrol listesini anlatır. Genel olarak cihaz ihtiyacının nasıl anlaşıldığı işitme cihazı gerektiğini nasıl anlarız yazısındadır.

Hafif işitme kaybı tam olarak nedir?

İşitme kaybının derecesi, sesin duyulabilmesi için ne kadar yüksek olması gerektiğine göre sınıflanır ve desibel işitme düzeyi (dB HL) ile ölçülür. ASHA'nın yayımladığı yaygın sınıflama şöyledir ¹:

ASHA, normal işitme sınırı konusunda uzmanların tam olarak anlaşmadığını; bazı uzmanların 15 yerine 20 ya da 25 dB HL kullandığını belirtir ¹. Dünya Sağlık Örgütü ise her iki kulakta 20 dB ya da daha iyi eşikleri normal kabul eder ve iyi duyan kulakta 35 dB'yi aşan kaybı "engelleyici işitme kaybı" olarak tanımlar ². Bu nedenle hafif kaybın bir bölümü, Dünya Sağlık Örgütü'nün engelleyici saydığı sınırın altında kalır. Hafif kayıpta sessiz ortamda birebir konuşma çoğu zaman rahattır; zorluk kalabalıkta, telefonda, uzaktan konuşmada ve kısık sesle konuşan kişilerde ortaya çıkar. Kayıp çoğunlukla ince seslerde başladığı için "s", "ş", "f" gibi ünsüzler kaçabilir ve kelimeler duyulduğu halde anlaşılmayabilir. Bu noktayı daha geniş çerçevede işitme engeli dereceleri yazısında açıkladık.

Hafif kayıpta hangi durumlarda cihaz önerilir?

Karar, test sonucuyla birlikte günlük yaşamdaki etkiye göre verilir. Aşağıdaki durumlar cihaz değerlendirmesini öne çıkarır:

• İş toplantılarında, derslerde ya da müşteriyle konuşurken söyleneni sık sık kaçırmak
• Telefonda konuşmayı anlamakta zorlanmak
• Aile sohbetlerinde ya da kalabalık masada geride kalmak ve bu ortamlardan kaçınmaya başlamak
• Gün sonunda dinlemek için harcanan çabadan dolayı yorgun ve gergin hissetmek; NHS bunu işitme kaybının yaygın işaretleri arasında sayar ⁵
• Konuşma testinde kelimeleri ayırt etme puanının beklenenden düşük çıkması
• Yakınlardan işitmeyle ilgili tekrarlayan geri bildirim almak

NHS, işitme cihazını ne kadar erken alırsanız o kadar çok fayda göreceğinizi ve işitme çok kötüleşene kadar beklememeyi önerir ⁴.

Hangi durumlarda izlemek yeterli olabilir?

Kayıp hafifse, günlük iletişimde belirgin bir zorlanma yoksa ve kişi gürültülü ortamlarda nadiren bulunuyorsa, cihaz yerine düzenli kontrol ve iletişim stratejileri yeterli olabilir. Konuşan kişiyle yüz yüze oturmak, arka plan gürültüsünü azaltmak, iyi aydınlatılmış ortamda konuşmak ve televizyonda altyazı kullanmak gibi önlemler fark yaratır. Bu durumda işitmenin ilerleyip ilerlemediğini görmek için işitme testi odyologun önerdiği aralıklarla tekrarlanır. Belirtiler artarsa ya da işitmede ani bir değişiklik olursa planlanan zamanı beklemeden başvurmak gerekir; NHS, ani işitme kaybında ve birkaç gün ya da hafta içinde hızla kötüleşen işitmede acil başvuru önerir ⁵.

Hafif kayıpta hangi cihaz tipleri kullanılır?

Hafif kayıpta güç ihtiyacı düşük olduğu için küçük ve az görünen cihazlar çoğu zaman yeterlidir. Hoparlörü kanalda olan (RIC) ve açık uçlu cihazlar kulak kanalını kapatmadığı için kendi sesin boğuk gelmesi gibi şikâyetleri azaltabilir. Kanal içi (ITC, CIC) cihazlar daha az görünür, ancak küçük oldukları için el becerisi gerektirir ⁴. ABD'de FDA, reçetesiz (OTC) işitme cihazlarını algılanan hafif-orta kaybı olan 18 yaş üstü yetişkinler için tanımlar ve reçeteli cihazların her derece kayıp ve her yaş için uygun olabileceğini belirtir ³. Hangi tip seçilirse seçilsin cihazın test sonucuna göre programlanması gerekir. Model tipinin nasıl daraltılacağı işitme cihazı seçerken nelere dikkat edilmeli yazısında anlatılır.

Karar için pratik kontrol listesi

1. Güncel bir saf ses ve konuşma testiniz var mı? Yoksa önce işitme testi yaptırın.
2. Kulak kiri ya da enfeksiyon gibi tedavi edilebilir bir neden dışlandı mı?
3. Son üç ayda en çok zorlandığınız üç ortamı yazın. Bunlar işiniz ya da sosyal hayatınız için önemli mi?
4. Bu ortamlarda iletişim stratejileri yeterli oluyor mu?
5. Cihazı denemeye açık mısınız? Deneme koşullarını işitme cihazı deneme süreci yazısından öğrenin.

İlk üç soruya "evet", dördüncüye "hayır" yanıtı veriyorsanız cihaz değerlendirmesi için odyologla görüşmek mantıklıdır. Karar ne olursa olsun bir sonraki kontrol tarihini netleştirin.