İşitme Cihazına Alışma Süreci: İlk Günler ve İlk Haftalar

İşitme cihazına alışma süreci, cihazın ilk takıldığı günden sesin "doğal" gelmeye başladığı döneme kadar geçen süredir. Bu dönemde iki şey aynı anda olur: beyin uzun süredir duymadığı sesleri yeniden yorumlamayı öğrenir, cihazın ayarı da gerçek kullanım deneyimine göre inceltilir. Bu yazı ilk günlerde neyin normal olduğunu, haftalara göre nasıl ilerlenebileceğini ve hangi belirtilerin alışma değil ayar sorunu olduğunu anlatır. Cihazı satın almadan önceki deneme dönemi için işitme cihazı deneme süreci yazısına bakabilirsiniz.

İşitme cihazına alışmak neden zaman alır?

İşitme kaybı çoğu zaman yıllar içinde yavaş yavaş gelişir. Bu sürede beyin bazı sesleri, özellikle ince sesleri, duymamaya alışır. Cihaz bu sesleri birden geri getirdiğinde beyin onları önce gereksiz ya da rahatsız edici olarak algılayabilir. Kişi ayrıca cihazın kulaktaki varlığına, takıp çıkarmaya ve pil ya da şarj düzenine alışmak zorundadır. NIDCD, işitme cihazını başarıyla kullanmanın zaman ve sabır gerektirdiğini, düzenli kullanımın uyumu kolaylaştırdığını belirtir ¹. Helix de alışma döneminde önemli olanın dışarıdan gelen seslere alışmak, seslere uyum sağlamak ve yönlerini belirlemek olduğunu, bu dönemin ardından kelimelerin algılanmasına alışma döneminin başladığını yazar ². Bu nedenle ilk gün mükemmel bir sonuç beklemek gerçekçi değildir. Asıl ölçüt, haftalar içinde konuşmayı daha az çabayla anlamaya başlamanız ve cihazı gün boyu takabilmenizdir. Alışma süreci boyunca odyologla iletişimde kalmak, sorunların ayarla çözülebilecek olanlarını erken ayırır. Bu noktayı daha geniş çerçevede ilk işitme cihazı deneyimi yazısında açıkladık.

İlk günlerde neler hissedilir?

• Kendi sesiniz farklı gelir. Kulak kanalı kapandığında kendi sesinizi kafanızın içinde daha yüksek duyarsınız. Bu tıkanma etkisi yeni kullanıcılarda çok yaygındır ve çoğu kişi zamanla alışır ¹.
• Bazı sesler fazla yüksektir. Kâğıt hışırtısı, musluk sesi, tabak çatal sesi ve adımlar uzun süre sonra ilk kez duyulduğu için belirgin gelir.
• Kulakta doluluk ya da hafif rahatsızlık olabilir. NIDCD, cihazın başta biraz rahatsız hissettirebileceğini ve alışma döneminde ne kadar süre takılacağının odyologa sorulmasını önerir ¹.
• Gün sonunda yorgunluk olabilir. Beyin daha fazla ses bilgisini işlediği için ilk günlerde dinleme yorgunluğu hissedilebilir.

Haftalara göre örnek kullanım planı nasıl olur?

Helix, ilk kez cihaz kullanan kişiler için bünyeden bünyeye değişmekle birlikte aşağıdaki gibi bir plan önerir ². Odyologunuz planı sizin durumunuza göre değiştirebilir.

Helix'e göre alışma dönemi genelde 8-12 hafta sürer ve cihaz ara sıra değil tam gün kullanılmalıdır; ara sıra takan kişiler cihazdan yeterince fayda görmez ². Plan bir kural değil, bir başlangıç noktasıdır. Daha hızlı ilerleyebilen kişiler de, daha yavaş gitmesi gerekenler de vardır.

Alışmayı kolaylaştıran alıştırmalar nelerdir?

• Önce evde, tek kişiyle yüz yüze konuşarak başlayın; ardından iki üç kişilik sohbetlere geçin.
• Kısa sürelerle sesli kitap okuyun ya da sesli okuyun; kendi sesinize alışmayı hızlandırır.
• Televizyonu başta altyazıyla izleyin, sesi ev halkının rahat ettiği düzeyde tutmaya çalışın.
• Telefonla konuşmayı deneyin; telefonun cihazla nasıl çalıştığını öğrenin.
• Helix'in önerdiği gibi kamusal alanlarda akustik olarak rahat edebileceğiniz yere oturun, konuşmalara aktif katılın ve iki kulakta kayıp varsa iki cihazı birlikte kullanın ².

Cihazın nasıl takılıp çıkarıldığı işitme cihazı nasıl takılır, günlük kullanım ayrıntıları işitme cihazı kullanım kılavuzu sayfasında anlatılır.

Hangi belirtiler alışma değil, ayar sorunudur?

Bazı rahatsızlıklar zamanla geçmez ve beklemek yerine kontrol gerektirir. Sürekli ıslık sesi, cihazın iyi oturmadığını, kulak kiriyle tıkandığını ya da ayar gerektiğini gösterebilir ¹. Kulakta ağrı, yara ya da kızarıklık kalıbın ya da ucun uygun olmadığını düşündürür. Haftalar geçmesine rağmen kendi sesinizin çok boğuk gelmesi, gürültülü ortamda konuşmayı hiç ayıramamak ya da belirli bir sesin sürekli rahatsız etmesi ayarla düzeltilebilecek durumlardır ¹. NHS, cihaz teslim edildikten birkaç hafta sonra işlerin nasıl gittiğini görmek için bir kontrol randevusu planlandığını belirtir ³. Bu randevuya notlarınızla gidin. Ayarın neleri kapsadığı ve hangi belirtinin hangi değişikliği gerektirdiği işitme cihazı ayarı yazısında anlatılır.

Aile ve yakınlar nasıl destek olabilir?

Yakınların desteği alışmayı belirgin biçimde kolaylaştırır. Konuşurken yüzünüzü görecek şekilde karşınıza geçmeleri, aydınlık bir yerde konuşmaları ve arka planda televizyon ya da müzik açıksa sesini kısmaları yardımcı olur. Bağırmak gerekmez; cihaz sesi zaten güçlendirir ve bağırmak sesi bozar. İlk haftalarda cihazı takmayı unutan ya da bırakmak isteyen bir yakınınız varsa onu yargılamak yerine hangi ortamda zorlandığını sorun ve bunu odyologa iletin. Kapsamlı destek ve dinleme eğitimi için işitme rehabilitasyonu sayfasına, cihazın bakımı için işitme cihazı bakımı yazısına bakabilirsiniz.