Ani İşitme Kaybı: 72 Saat Kuralı, Acilde Yapılanlar ve Tedavi Seçenekleri

Ani işitme kaybı, bir kulakta (nadiren iki kulakta) işitmenin bir anda ya da birkaç gün içinde azalmasıdır ve tıbbi acil durum olarak kabul edilir. Bu yazı genel tanımın ötesine geçip üç pratik soruya odaklanıyor: "72 saat" ifadesi tam olarak ne anlatır, acil serviste ya da kulak burun boğaz muayenesinde neler yapılır ve tedavi seçenekleri nelerdir. Nedenler ve belirtilerle ilgili genel bilgi için ani işitme kaybı sayfasına bakabilirsiniz.

Ani işitme kaybında "72 saat kuralı" ne demektir?

"72 saat" ifadesi, ani işitme kaybının tanımından gelir. ABD Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü (NIDCD), ani sensörinöral işitme kaybının bir işaretini, 72 saat içinde birbirine komşu üç frekansta en az 30 desibellik düşüş olarak tarif eder; bu düşüş, normal konuşmanın fısıltı gibi duyulmasına karşılık gelir. Yani 72 saat, kaybın ne kadar hızlı geliştiğini anlatan bir ölçüttür; "72 saate kadar beklenebilir" anlamına gelmez. Tedavi açısından kural basittir: belirti fark edildiği anda hekime başvurulmalıdır. NIDCD, steroid tedavisinin mümkün olan en kısa sürede başlanmasını ve gerekirse tüm test sonuçları beklenmeden önerilebileceğini, iki ila dört haftadan fazla geciken tedavinin kalıcı kaybı geri döndürme ya da azaltma olasılığının daha düşük olduğunu belirtir. Pratikte bu, aynı gün ya da en geç ertesi gün bir kulak burun boğaz hekimine veya acil servise gitmek demektir. Daha hafif ve sinsi değişiklikler de olabilir; bunlar başka testlerle saptanabilir.

Ani işitme kaybı nasıl anlaşılır ve neyle karışır?

Ani işitme kaybı çoğu kişide sabah uyanınca fark edilir. Bazıları telefonu o kulağa koyduğunda sesin gelmediğini anlar, bazıları ise kayıptan hemen önce yüksek bir "pat" sesi duyar. Kulakta dolgunluk hissi, baş dönmesi ve çınlama eşlik edebilir. Kayıp çoğunlukla tek kulaktadır. Sorun, bu tablonun sık görülen ve zararsız durumlara çok benzemesidir. Kişiler kulaktaki tıkanıklığı nezle, sinüzit, alerji ya da kulak kirine bağlayıp günlerce bekleyebilir. Ayırt edici ipucu şudur: kulak kiri ya da orta kulak sıvısında kayıp iletim tipidir ve muayenede görülür; ani sensörinöral kayıpta kulak yolu ve kulak zarı genellikle normal görünür. Bu ayrımı evde yapmak mümkün değildir. Bu nedenle bir kulakta aniden azalan işitme, eşlik eden belirti olsun olmasın, beklenmeden muayene edilmelidir. Uzun süredir yavaş ilerleyen kayıplar için işitme kaybı belirtileri sayfası daha uygundur.

İlk saatlerde ne yapmalı, ne yapmamalı?

Yapın:

• Aynı gün ya da en geç ertesi gün kulak burun boğaz hekimine veya acil servise başvurun.
• Kaybın ne zaman başladığını, tek mi iki kulak mı olduğunu, çınlama ya da baş dönmesi eşlik edip etmediğini not edin.
• Son günlerde geçirdiğiniz hastalıkları, kullandığınız ilaçları, uçak yolculuğu, dalış ya da kafa darbesi gibi olayları hekime söyleyin.
• Baş dönmesi belirginse araç kullanmayın.

Yapmayın:

• "Kulak kiridir" diye kulağınıza çubuk ya da sıvı sokmayın.
• Hekim önerisi olmadan elinizdeki ilaçlarla kendi kendinize tedaviye başlamayın.
• Geçmesini beklemek için randevuyu günlerce ertelemeyin.
• Ani kayıp için ilk başvuruyu işitme cihazı merkezine yapmayın; önce hekim muayenesi gerekir.

Acil serviste ya da KBB muayenesinde neler yapılır?

Hekimin ilk amacı, kaybın iletim tipi olup olmadığını ayırt etmektir. Kulak yolu ve kulak zarı muayene edilir; kulak kiri, sıvı ya da iltihap gibi bir engel varsa tablo farklı yönetilir. Basit diyapazon testleri de bu ayrıma yardım edebilir. Belirgin bir neden bulunmazsa, NIDCD'nin önerdiği gibi belirtiler başladıktan sonraki birkaç gün içinde saf ses odyometrisi yapılarak iç kulak tipi kaybın varlığı ve derecesi ölçülür. Testin nasıl yapıldığını saf ses odyometrisi yazısında anlattık. Tanı konursa altta yatan nedeni araştırmak için ek tetkikler istenebilir: kan testleri, çoğunlukla manyetik rezonans (MR) görüntüleme ve denge testleri. Özellikle yalnız bir kulakta gelişen kayıpta, işitme sinirindeki tümörlerin dışlanması gerekir. NIDCD'ye göre ani işitme kaybı tanısı alan kişilerin yalnızca yaklaşık yüzde 10'unda belirlenebilir bir neden bulunur. Enfeksiyonlar, kafa travması, otoimmün hastalıklar, bazı kanser ve ağır enfeksiyon ilaçları, dolaşım sorunları, multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklar ve Meniere gibi iç kulak hastalıkları bilinen nedenler arasındadır.

Ani işitme kaybında hangi tedavi seçenekleri var?

NIDCD, 2011'de yayımlanan ve kendi desteklediği bir klinik çalışmada kulak zarından verilen steroidin ağızdan verilen steroid kadar etkili bulunduğunu, bu enjeksiyonların birçok kulak burun boğaz muayenehanesinde yapılabildiğini belirtir. Bazı merkezlerde hiperbarik oksijen gibi ek tedaviler de değerlendirilebilir; hangi tedavinin size uygun olduğuna, kaybın derecesi, başlangıç zamanı ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek hekiminiz karar verir. Tedaviler hekim tarafından planlanır ve izlenir; odyoloğun rolü işitmeyi ölçmek, tedavi sürecinde değişimi takip etmek ve kalıcı kayıp kalırsa cihaz ve rehabilitasyon planlamaktır.

Ani işitme kaybı geçer mi?

NIDCD, ani işitme kaybı yaşayan kişilerin yaklaşık yarısında işitmenin bir kısmının ya da tamamının, genellikle bir ila iki hafta içinde kendiliğinden geri geldiğini belirtir. Bu oran, beklemenin güvenli olduğu anlamına gelmez; kimin kendiliğinden düzeleceğini önceden bilmek mümkün değildir ve zamanında başlanan tedavi en azından bir kısım işitmenin geri kazanılma şansını belirgin biçimde artırır. Ani kayıp her yaşta görülebilir, ancak en sık kırklı yaşların sonu ve ellili yaşların başındaki yetişkinleri etkiler. Uzmanların tahminine göre her yıl her 5.000 kişiden 1 ila 6'sı ani işitme kaybı yaşar; fark edilmeyen ya da tanı almayan vakalar nedeniyle gerçek sayı daha yüksek olabilir. İyileşmenin derecesi kaybın ilk şiddetine, eşlik eden baş dönmesine ve tedaviye başlama zamanına göre değişir.

Tedaviden sonra kontroller ve kalıcı kayıp

Tedavi sürecinde ve sonrasında işitme testleri tekrarlanarak iyileşme izlenir; karşılaştırma yapılabilmesi için ilk odyogramınızı saklayın. İşitme tam olarak geri gelmezse kalıcı kaybın derecesine göre seçenekler değerlendirilir. Tek kulakta kalıcı kayıpta, ses yönünü bulmakta ve gürültüde konuşmayı takip etmekte zorlanmak sık görülür; bu durumda işitme cihazı ya da kötü kulak tarafındaki sesi iyi kulağa aktaran sistemler gündeme gelebilir (tek kulakta işitme kaybı). Çok ileri kayıpta koklear implant değerlendirilebilir. Ani kayıptan sonra kalan kulak çınlaması için kulak çınlaması ve işitme kaybı ilişkisi yazısı yol gösterebilir. Ani kayıp dışındaki işitme kaybı nedenleri ve çözümleri için işitme kaybı: belirtiler, nedenler ve çözümler rehberine bakabilirsiniz.

Takip ve randevu

Hekim tedavisi sürecinde ya da sonrasında işitme testi ve, gerekirse, cihaz değerlendirmesi için Avcılar merkezinde ve Bursa Osmangazi şubesinde randevu ile görüşme yapılır. Randevu sayfasından uygun saati seçebilirsiniz. Ani kaybın ilk saatlerinde ise önce kulak burun boğaz hekimine ya da acil servise başvurun.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.