
Kulak Cihazı Nedir? Çeşitleri, Fiyatı Neye Göre Değişir, Nereden Alınır
Bu yazı zamana duyarlı bilgiler (SGK, fiyat, mevzuat) içerir; son güncelleme: . Güncel tutarlar için kurumun resmi kaynağına bakın.
Kısa cevap
Kulak cihazı, işitme cihazının halk arasındaki adıdır. Sesleri kişinin işitme testine göre güçlendiren küçük bir tıbbi cihazdır; basit ses yükseltici değildir. Kulak arkası, kulak içi ve kanal içi tipleri, şarjlı ve pilli seçenekleri vardır. Fiyatı teknoloji seviyesine, tipe, tek ya da çift kulağa ve hizmet kapsamına göre değişir. Ruhsatlı işitme cihazı merkezinden, işitme testinden sonra alınır.
Özetle
- Kulak cihazı ile işitme cihazı aynı şeydir; raporda ve SGK işlemlerinde "işitme cihazı" terimi geçer.
- İşitme cihazı testinize göre programlanır; bütün sesleri birlikte büyüten ses yükselticilerden bu yönüyle ayrılır.
- Fiyatı teknoloji seviyesi, cihaz tipi, şarjlı ya da pilli olması, tek ya da çift kulak ve hizmet kapsamı belirler.
- SGK katkısı için KBB uzmanı bulunan resmî bir sağlık kuruluşunun sağlık kurulundan rapor ve ruhsatlı merkezden alım gerekir.
- Doğru sıra önce işitme testi, sonra cihaz seçimidir; bazı işitme kayıpları tedaviyle düzelir.
Kulak cihazı, işitme cihazının halk arasındaki adıdır: işitme kaybı olan kişinin konuşmayı ve çevre seslerini daha iyi duyması için sesleri kişinin işitme testine göre güçlendiren küçük bir tıbbi cihazdır. Kulağın arkasına ya da içine takılır, işitme testine göre programlanır ve Türkiye'de Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış işitme cihazı merkezlerinden alınır. Fiyatı cihazın tipine, teknoloji seviyesine, tek ya da çift kulağa ve satış sonrası hizmetlere göre değişir; SGK katkısı için hastanenin sağlık kurulundan alınan rapor gerekir. Bu yazı, kulak cihazı arayan birinin ya da anne babası için araştırma yapan bir aile üyesinin sorduğu soruları sırayla cevaplıyor.
Kulak cihazı nedir, işitme cihazıyla aynı şey mi?
Evet, aynı şeydir. Günlük dilde "kulak cihazı", "duyma cihazı" ya da "dinleme cihazı" denir; reçetede, hastane raporunda ve SGK işlemlerinde geçen terim ise "işitme cihazı"dır. Aramalarınızı bu terimle yapmak daha doğru sonuç verir, çünkü "kulak cihazı" adı bazen kulak termometresi ya da kulak temizleme aleti gibi başka ürünler için de kullanılır.
Her işitme cihazında üç temel parça bulunur: sesi alan bir mikrofon, sesi güçlendiren bir yükselteç ve güçlendirilmiş sesi kulağa ileten bir hoparlör 1. Günümüz cihazlarının çoğu dijitaldir ve bazı frekansları diğerlerinden daha fazla güçlendirecek şekilde programlanabilir 1. Bu ayrıntı önemlidir: işitme kaybı çoğu zaman bütün seslerde aynı ölçüde olmaz, örneğin tiz sesler kalın seslerden daha kötü duyulur. Cihaz bu farka göre ayarlanır.
Bu yüzden kulak cihazı, internette ya da pazarda satılan basit ses yükselticilerle aynı şey değildir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), işitme cihazlarını işitme kaybını gidermeye yönelik tıbbi cihazlar olarak tanımlar ve işitme kaybı olmayan kişilerin belirli ortamlarda sesi yükseltmek için kullandığı kişisel ses yükseltici ürünlerden ayırır 2. Ses yükseltici bütün sesleri birlikte büyütür; işitme testinize göre ayar yapmaz. "Dinleme cihazı" adının neleri kapsadığını ses dinleme cihazı yazısında ayrıca anlattık. Cihazın günlük hayata ne kazandırdığını ve neyi yapamadığını merak ediyorsanız işitme cihazının avantajları yazısına bakabilirsiniz.
Kulak cihazı çeşitleri nelerdir?
Kulak cihazları en çok kulağa nasıl yerleştiklerine ve nasıl güç aldıklarına göre ayrılır. NIDCD'nin sınıflamasına göre üç temel tip vardır: kulak arkası, kulak içi ve kanal içi cihazlar 1.
Kulak arkası cihazlar kulağın arkasında duran bir gövdeden ve kulak kanalına giden ince bir hortum ya da kablodan oluşur. Her yaşta ve hafiften çok ileri dereceye kadar geniş bir işitme kaybı aralığında kullanılır 1. Hoparlörü kulak kanalında olan, daha küçük gövdeli "açık uçlu" kulak arkası modeller de bu gruptadır.
Kulak içi cihazlar dış kulağın çanağına yerleşir ve hafiften ileri dereceye kadar işitme kaybında kullanılır 1. Kulak büyüdükçe gövdenin değişmesi gerektiği için küçük çocuklarda genellikle tercih edilmez 1.
Kanal içi cihazlar kulak kanalının içine yerleşir ve dışarıdan daha az görünür. Küçük oldukları için takıp çıkarmak ve ayarlamak bazı kişiler için zor olabilir; pil ve ek özellikler için yerleri de sınırlıdır. NIDCD, bu tipin küçük çocuklara ve ileri ya da çok ileri derecede işitme kaybı olanlara genellikle önerilmediğini belirtir 1.
Güç kaynağına göre ise cihazlar şarjlı ve pilli olarak ikiye ayrılır. Şarjlı cihaz gece şarj kutusuna konur, pilli cihazda küçük pil belirli aralıklarla değiştirilir. Parmaklarında hassasiyet azalmış, küçük pili tutmakta zorlanan biri için şarjlı cihaz daha kolay olabilir; elektriğe kolay ulaşamayacağı uzun yolculuklara çıkan biri için pilli cihaz daha pratik olabilir. Ayrıntılı karşılaştırma şarjlı mı pilli mi işitme cihazı yazısında var.
| Tip | Nereye yerleşir | Hangi kayıpta kullanılır | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Kulak arkası | Kulağın arkası, hortum ya da kabloyla kanala | Hafiften çok ileri dereceye 1 | Gözlük ve maske ile birlikte kullanımı denenmeli |
| Kulak içi | Dış kulağın çanağı | Hafiften ileri dereceye 1 | Küçük çocuklarda genellikle tercih edilmez 1 |
| Kanal içi | Kulak kanalının içi | Ağır kayıplarda genellikle önerilmez 1 | Küçük boy, takıp çıkarmak zor olabilir |
| Şarjlı | Tipten bağımsız güç seçeneği | Kayıp derecesine bağlı değil | Gece şarj alışkanlığı gerekir |
| Pilli | Tipten bağımsız güç seçeneği | Kayıp derecesine bağlı değil | Küçük pili değiştirmek el becerisi ister |
Hangi tipin size uygun olduğuna görünüş değil; işitme testi sonucu, kulak kanalının yapısı, el becerisi ve gün içinde hangi ortamlarda zorlandığınız karar verdirir. İki tipin yan yana karşılaştırması kulak içi mi kulak arkası mı sayfasında yer alıyor.
Kulak cihazı fiyatları neye göre değişir?
Kulak cihazı fiyatları tek bir rakamla söylenemez, çünkü "kulak cihazı" tek bir ürün değildir. Aynı mağaza vitrininde duran iki cihaz arasında büyük fark olabilir ve bu fark çoğu zaman dışarıdan görünmez. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Teknoloji seviyesi: Aynı tipte giriş, orta ve üst seviye cihazlar bulunur. Seviye arttıkça gürültülü ortamda konuşmayı ayırma gibi işlemler için kullanılan özellikler artar.
- Cihaz tipi: Kulak arkası, kulak içi ve kanal içi cihazların üretimi farklıdır; kişiye özel gövde ya da kalıp gerekip gerekmediği fiyata yansır.
- Şarjlı ya da pilli olması: Şarj kutusu bir ek parçadır; pilli cihazda ise pil sürekli bir gider olarak devam eder.
- Tek ya da çift kulak: Bir fiyat tek cihaz için, başka bir fiyat iki cihaz için verilmiş olabilir.
- Hizmet kapsamı: İlk aylardaki ayar ve kontrol randevuları, kulak kalıbı, temizlik malzemesi ve bakım fiyata dahil olabilir ya da ayrı ücretlendirilebilir.
SGK katkısı fiyatı düşüren ayrı bir kalemdir ama otomatik bir indirim değildir. Sağlık Uygulama Tebliği'nin 3.3.32 maddesine göre katkı için sağlık kurulu raporu gerekir: rapor, resmî bir sağlık kuruluşunda en az bir KBB uzmanının yer aldığı kurul tarafından düzenlenir 3. Cihaz verilecek kulakta 500-4000 Hz hava yolu eşiklerinin ortalaması 26 dB ve üzerinde olmalıdır ve rapora esas test sonucu 6 ay geçerlidir 3. Bazı kalemler rapor olsa da karşılanmaz: 13 yaşından küçük çocuklarda kulak içi tip cihaza katkı ödenmez ve ilk cihaz alımında kulak kalıbı bedeli karşılanmaz 3. Cihaz da Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış bir merkezden alınmalıdır 3. Katkı tutarı yaş grubuna ve çalışan ya da emekli olmanıza göre değişir. Güncel tutarlar ve hesaplayıcı işitme cihazı fiyatları sayfasında, raporun nasıl alındığı SGK işitme cihazı raporu rehberinde anlatılıyor.
Teklifleri karşılaştırırken rakamdan önce kapsama bakın: cihazın tam model adı, adedi, SGK katkısının düşülüp düşülmediği ve satış sonrası hizmetler yazılı olarak verilmeli. Kapsamı farklı iki teklifi yalnız rakamla karşılaştırmak yanıltıcı olur.
Kulak cihazı nereden alınır?
Kulak cihazı, Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış bir işitme cihazı merkezinden alınır. SGK katkısı da yalnız bu merkezlerden yapılan alımda ödenir 3. Doğru sıra şudur: önce işitme testi, gerekiyorsa KBB muayenesi ve sağlık kurulu raporu, sonra cihaz seçimi.
İşitme testi bu sıranın atlanmaması gereken adımıdır. Her işitme kaybı cihazla düzelmez; kulak kiri tıkanması ya da orta kulak iltihabı gibi durumlarda önce tedavi gerekir ve işitme çoğu zaman tedaviyle düzelir. NIDCD de işitme kaybından şüphelenen kişinin önce hekime başvurmasını, hekimin gerekirse KBB uzmanına ya da odyoloğa yönlendirmesini önerir 1. Cihaz bu testin sonucuna göre programlandığı için testsiz alınan bir cihaz doğru ayarlanamaz. Merkezde yapılan testlerin listesi işitme testleri sayfasında yer alıyor.
İnternetten ya da tezgâhtan alınan, testsiz kullanılan cihazlar bu yüzden risklidir: ayar yapılamaz, servis bulunamayabilir ve SGK katkısı kullanılamaz. Ayrıntısı internetten işitme cihazı almak neden riskli yazısında. Merkez seçerken neleri soracağınızı ise merkez seçerken 10 kriter yazısında bir kontrol listesi olarak topladık; liste Bursa için yazıldı ama her şehirde aynı sorular geçerlidir.
Kimler kulak cihazı kullanır, ne zaman gerekir?
NIDCD'ye göre işitme cihazları en çok iç kulaktaki duyu hücrelerinin hasarından kaynaklanan sensörinöral işitme kaybında işe yarar; bu hasar yaşlanma, gürültü, hastalık ya da bazı ilaçlar nedeniyle oluşabilir 1. En sık karşılaşılan durum yaşa bağlı işitme kaybıdır, ama gürültülü işlerde çalışmış genç ve orta yaştaki kişiler de cihaz kullanır.
Cihaz ihtiyacını düşündüren işaretler genellikle önce aile tarafından fark edilir: televizyonun sesinin sürekli açılması, telefonda konuşmayı anlamakta zorlanmak, kalabalık sofrada sohbeti kaçırmak, "ne dedin?" sorusunun sıklaşması, kapı zilini duymamak. Bu işaretlerden biri varsa işitme testi yaptırmak doğru adımdır. Cihaz kararı belirtilere göre değil, test sonucuna göre verilir. Karar için gereken bilgileri işitme cihazı gerektiğini nasıl anlarız yazısında topladık.
Ani gelişen işitme kaybı ise bekleyecek bir durum değildir. Bir ya da iki kulakta işitme birden azalırsa cihaz düşünmeden önce aynı gün bir KBB hekimine ya da acil servise başvurun.
Kulak cihazına alışmak ne kadar sürer?
Kulak cihazına alışmak zaman ve sabır ister. NIDCD, cihazın işitmeyi normale döndürmediğini ve yeni kullanıcılarda kendi sesin fazla yüksek ya da tıkanık gelmesinin çok yaygın olduğunu belirtir 1. Çevre seslerinin ilk günlerde fazla gelmesi de sık anlatılan bir durumdur. Yıllardır duymadığınız buzdolabı uğultusu, ayak sesi ya da kâğıt hışırtısı ilk haftalarda rahatsız edebilir. Beyin bu seslere zamanla yeniden alışır.
İlk haftaları kolaylaştıran birkaç pratik öneri var. Cihazı önce sessiz bir evde ve kısa sürelerle takın, süreyi günden güne artırın. Kalabalık ortamlara birkaç gün sonra geçin. Rahatsız eden sesleri not edin ve kontrol randevusunda söyleyin; ayar birkaç seansta tamamlanır. En önemlisi cihazı çekmecede bırakmamaktır, çünkü fayda düzenli kullanıma bağlıdır. Aile üyesine düşen görev de sabırlı olmaktır: yüzünüzü dönerek, acele etmeden konuşmak alışmayı hızlandırır. İlk haftaların ayrıntılı anlatımı işitme cihazına alışma süreci yazısında.
Bursa ve Avcılar'da kulak cihazı süreci nasıl işler?
Odyolog Neşe Sabancılar, Helix İşitme Cihazları yetkili satış ve uygulama merkezini iki konumda işletiyor: İstanbul'da Avcılar ana merkez ve Bursa'da Osmangazi şubesi. Bu site aynı kişiye ait olduğu için bu bölüm bağımsız bir değerlendirme değildir. İki konumda da süreç aynı sırayla ilerler:
- Randevu ve ön görüşme: Telefonla ya da randevu sayfasından gün alınır. Elinizde hastaneden yeni bir odyogram varsa yanınızda getirin.
- İşitme değerlendirmesi: Gerekli görülen testler yapılır, sonuç size açıklanır. Tıbbi bir neden düşünülürse KBB muayenesine yönlendirilirsiniz.
- SGK raporu: Katkıdan yararlanacaksanız rapor, KBB uzmanı bulunan resmî bir hastanenin sağlık kurulundan alınır. Bursa'daki adımlar Bursa'da SGK işitme cihazı raporu yazısında anlatılıyor.
- Cihaz seçimi ve uygulama: Test sonucuna ve günlük ihtiyaca göre tip ve seviye konuşulur. Satış ve ayar Helix modelleriyle yapılır; başka marka bir cihazın ayarı için o markanın yetkili merkezine başvurmanız gerekir.
- Ayar ve takip: İlk haftalardaki kontroller, temizlik ve yeni teste göre ayar aynı yerde yapılır.
Deneme, iade, fiyat kapsamı ve SGK işlemlerinin ayrıntılarını randevuda yazılı olarak isteyin.
Avcılar ana merkez: Merkez Cami Sk. No:19 D:F, 34310 Avcılar/İstanbul. Telefon: 0554 175 25 36. Ayrıntılar Avcılar işitme cihazı sayfasında.
Bursa Osmangazi şubesi: Aktarhüssam Mah. Fevzi Çakmak Cd. Beysel Apt. No:41 İç Kapı No:1, 16050 Osmangazi/Bursa. Telefon: 0507 517 15 40. Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-18:00, Cumartesi 09:00-15:00, Pazar kapalı. Ayrıntılar Bursa işitme cihazı sayfasında.
Randevu için randevu sayfasını kullanabilirsiniz. İşitme cihazıyla ilgili genel bilgiler işitme cihazı sayfasında toplanıyor.
---
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi yerine geçmez. SGK koşulları değişebilir; başvuru sırasında teyit edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar
- Hearing Aids. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD/NIH).
- Hearing Aids. U.S. Food and Drug Administration (FDA).
- Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), madde 3.3.32 İşitme cihazı ve kulak kalıbı. Mevzuat Bilgi Sistemi, T.C. Cumhurbaşkanlığı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için bir hekime ve odyoloğa başvurun.