Ses Dinleme Cihazı ve Duyma Cihazı Nedir? İşitme Cihazıyla Farkı ve Doğru Seçim

Dinleme cihazı, ses dinleme cihazı ya da duyma cihazı, işitme kaybını desteklemek için kulağa takılan işitme cihazının halk arasındaki adlarıdır. Aramalarda "kulak cihazı" ya da "ses yükseltici" gibi adlarla da karşılaşılır. Bu yazı, bu adların neyi kastettiğini, cihazın nasıl çalıştığını ve bir dinleme cihazı almadan önce hangi adımların atılması gerektiğini anlatır. Seçimin genel çerçevesi için işitme cihazı seçim rehberi sayfasına, cihazın faydaları ve sınırları için işitme cihazının avantajları yazısına bakabilirsiniz.

Dinleme cihazı, duyma cihazı ve işitme cihazı aynı şey mi?

Günlük kullanımda aynı şeydir. Dinleme cihazı ya da duyma cihazı dediğimiz ürün, tıbbi adıyla işitme cihazıdır: işitme kaybı olan bir kişinin konuşmayı ve çevre seslerini daha iyi duyması için tasarlanmış, kulağın arkasına ya da içine takılan küçük bir elektronik cihazdır ¹. Karışıklık, aynı adın üç farklı ürün grubu için kullanılmasından doğar. Birincisi, işitme testine göre programlanan gerçek işitme cihazlarıdır. İkincisi, bazı ülkelerde reçetesiz satılan ve kullanıcının kendi ayarladığı işitme cihazlarıdır; ABD'de bu kategori yalnızca algılanan hafif-orta kaybı olan 18 yaş üstü yetişkinler için tanımlanmıştır ³. Üçüncüsü, işitme kaybı için tasarlanmamış basit ses yükselticiler ve internette aynı adla satılan ortam dinleme ya da kayıt cihazlarıdır; halk arasında "böcek" denen gizli dinleme cihazları da bu gruptadır. Son grup işitme desteği değildir ve işitme kaybı olan birine fayda sağlamaz. Bu yüzden "ses dinleme cihazı" ya da "duyma cihazı" ararken ürün açıklamasında işitme cihazı ibaresine ve ayarı kimin yapacağına bakmak gerekir. Helix ortam dinleme cihazları yazısı, burada değinilen noktanın devamı niteliğinde.

Ses dinleme cihazı nasıl çalışır?

Her işitme cihazında üç temel parça vardır: mikrofon, yükselteç ve hoparlör. Mikrofon ses dalgalarını elektrik sinyaline çevirir, yükselteç bu sinyali güçlendirir, hoparlör de güçlendirilmiş sesi kulak kanalına iletir ¹. Günümüzde kullanılan cihazların çoğu dijitaldir. Dijital cihaz sesi sayısal koda çevirir; bu sayede bazı frekansları diğerlerinden daha fazla güçlendirecek şekilde programlanabilir ¹². Bu özellik önemlidir, çünkü işitme kaybı çoğu kişide bütün perdelerde aynı değildir. Örneğin yaşa bağlı kayıpta ince sesler daha çok etkilenir ve "s", "ş", "f" gibi ünsüzler kaybolur. İşitme testine göre ayarlanan bir cihaz bu bölgeyi daha çok, kalın sesleri daha az güçlendirir. Ayarı yapılmayan bir yükseltici ise bütün sesleri benzer oranda büyütür; konuşma yerine gürültü de büyür ve kişi cihazı rahatsız edici bulup bırakabilir. Yönlü mikrofon, gürültü azaltma, geri besleme (ıslık) önleme ve kablosuz bağlantı gibi özellikler ise belirli ortamlarda anlamayı kolaylaştırır ². Bu noktayı daha geniş çerçevede dijital işitme cihazlarının teknolojisi yazısında açıkladık.

Ses yükseltici, reçetesiz cihaz ve işitme cihazı arasındaki fark nedir?

Aşağıdaki tablo, "dinleme cihazı" adıyla karşılaşabileceğiniz ürünleri karşılaştırır.

Hangi tür dinleme cihazı kime uygundur?

Dinleme cihazları kulağa yerleşimine göre birkaç tipe ayrılır. Kulak arkası (BTE) cihazlarda elektronik parçalar kulağın arkasındaki kasadadır ve ses bir hortum ile kalıba iletilir; NIDCD'ye göre her yaşta ve hafiften çok ileriye kadar kayıplarda kullanılır ¹. Hoparlörü kanalda olan (RIC ya da RITE) cihazlar daha az görünür, ancak NHS'e göre kullanımı biraz daha uğraştırıcı olabilir ⁴. Kulak içi (ITE) cihazlar dış kulağı doldurur; kanal içi (ITC) ve tamamen kanal içi (CIC) cihazlar en küçük tiplerdir ve genellikle ileri dereceli kayıplar için yeterince güçlü değildir ¹⁴. Küçük cihazlar el becerisi gerektirir; pil değiştirmek ve takıp çıkarmak bazı kullanıcılar için zor olabilir. Tiplerin ayrıntılı karşılaştırması için işitme cihazı modelleri ve kulak içi mi kulak arkası mı sayfalarına bakabilirsiniz.

Dinleme cihazı almadan önce hangi adımlar atılmalı?

1. İşitme testi yaptırın. Saf ses ve konuşma testleri, kaybın derecesini ve hangi frekanslarda olduğunu gösterir. Ayrıntılar işitme testleri sayfasındadır.
2. Tedavi gerektiren bir durum olup olmadığını öğrenin. Ani kayıp, kulak ağrısı, akıntı ya da tek kulakta tıkanma varsa önce hekime başvurulmalıdır. Kulak kiri ya da enfeksiyon gibi nedenler tedavi edilebilir.
3. Cihaz ihtiyacını netleştirin. Belirtiler ve test sonucu birlikte değerlendirilir; bu konu işitme cihazı gerektiğini nasıl anlarız yazısında ayrıntılıdır.
4. Cihazı satın almadan önce deneyin. Deneme süresi, ücret ve iade koşullarını yazılı sorun; süreç işitme cihazı deneme süreci yazısında anlatılır.
5. Ayar ve takip planını konuşun. İlk ayarı ince ayarlar izler; işitme cihazı ayarı ve alışma süreci yazıları bu dönemi anlatır.

Bu yazıyı kim hazırladı?

Bu yazı, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Odyoloji Bölümü mezunu odyolog Neşe Sabancılar tarafından hazırlanmıştır. Avcılar'daki merkez, Helix İşitme Cihazları'nın yetkili satıcısıdır; bu nedenle yazı belirli bir markayı önermez, yalnızca ürün türlerini ve seçim adımlarını anlatır. Avcılar'da işitme testi ve cihaz uygulaması için nereye başvurulacağı Avcılar işitme cihazı sayfasında yer alır.