İşitme Testi Ne Zaman Yapılmalı? Bebekten İleri Yaşa Rehber

İşitme testinin zamanı yaşa ve belirtiye göre değişir. Bebeklikte belirli bir takvim vardır; çocuklukta belirtiler ve okul dönemi belirleyicidir; yetişkinlikte ise değişiklik fark edildiğinde, gürültüye maruz kalındığında ve yaş ilerledikçe kontrol önerilir. Aşağıda dönemleri tek tek, hangi testin kullanıldığıyla birlikte özetledik.

Yaşa göre işitme testi takvimi nasıl olmalı?

Bebeklerde işitme testi ne zaman yapılır?

Yenidoğan işitme taraması doğumdan sonraki ilk bir ay içinde yapılmalıdır; Türkiye'de bu tarama çoğunlukla doğumun gerçekleştiği hastanede, bebek taburcu olmadan ya da ilk haftalarda yapılır. Tarama, kulağa yerleştirilen küçük bir uçla otoakustik emisyon (OAE) ya da başa takılan elektrotlarla otomatik işitsel beyin sapı yanıtı (ABR) ölçülerek yapılır. Ağrısızdır ve çoğu bebekte uyurken birkaç dakikada tamamlanır. Uluslararası kabul gören hedef "1-3-6" diye özetlenir: tarama ilk 1 ayda, taramayı geçemeyen bebeğin tanısal değerlendirmesi ideal olarak 2-3 aya kadar, kayıp doğrulanırsa müdahale ideal olarak 3-6 aya kadar başlatılmalıdır. Taramada "geçemedi" sonucu çıkması kesin işitme kaybı anlamına gelmez; kulak yolundaki sıvı ya da bebeğin hareketi de bu sonuca yol açabilir. Önemli olan tekrar testin ve gerekirse tanısal değerlendirmenin geciktirilmemesidir. Prematüre doğum, yoğun bakımda uzun kalış, ağır sarılık ve ailede çocukluk çağı işitme kaybı gibi risk etkenleri varsa tarama geçilse bile takip önerilebilir. Tarama ile ayrıntılı işitme değerlendirmesi arasındaki fark işitme taraması nedir yazısında anlatılıyor.

Çocuklarda işitme testi ne zaman yapılmalı?

Yenidoğan taramasını geçmiş bir çocukta da işitme kaybı sonradan gelişebilir. Tekrarlayan orta kulak iltihabı ya da kulakta sıvı birikmesi, okul öncesi çocuklarda geçici ama gelişimi etkileyebilecek iletim tipi kayıpların sık nedenidir. Aşağıdaki durumlarda yaş beklenmeden test yaptırılmalıdır:

• Bebek yüksek bir sese irkilmiyor ya da sesin geldiği yöne dönmüyorsa
• Konuşma yaşı geldiği halde kelime üretmiyor ya da yaşıtlarından belirgin geri kalıyorsa
• Sık kulak enfeksiyonu geçiriyor ya da kulaklarında sıvı olduğu söylendiyse
• Televizyonu çok açıyor ya da ekrana yaklaşarak dinliyorsa
• Adı söylendiğinde tepki vermiyor, sık sık "ne?" diye soruyorsa
• Öğretmen derste dikkat dağınıklığı ya da söyleneni kaçırma fark ettiyse

Okula başlamadan önce bir işitme kontrolü, öğrenme döneminde fark edilmeyen bir kaybın yakalanmasına yardım eder. Çocuklarda test yöntemi yaşa ve gelişim düzeyine göre seçilir; ayrıntılar için çocuklarda işitme taraması yazısına bakabilirsiniz. Bebek ve küçük çocuk testleri genellikle hastanelerin odyoloji birimlerinde yapılır.

Yetişkinler işitme testini ne zaman yaptırmalı?

Yetişkinler için herkese uyan tek bir takvim yoktur; en güçlü gerekçe, işitmenizde bir değişiklik fark etmenizdir. Konuşmaları tekrar ettirmek, kalabalık ortamda sohbeti kaçırmak, telefonda zorlanmak, televizyon sesini başkalarından yüksek açmak ve dinlemeye çalışmaktan yorulmak yaygın işaretlerdir. Bu işaretlerden biri varsa beklemeden test yaptırmak gerekir. Gürültülü işyerinde çalışanlar, düzenli olarak yüksek sesle müzik dinleyenler ve işitmeyi etkileyebilen ilaçlar kullananlar için belirti beklemeden periyodik kontrol mantıklıdır. Ailede erken yaşta işitme kaybı öyküsü de daha sık kontrol nedenidir. İşitme kaybı genellikle yavaş ilerlediği için kişi duruma alışır; çoğu zaman ilk fark eden aile üyeleri olur. Daha önce bir test yaptırdıysanız sonucu saklayın: yeni ölçümle karşılaştırmak, değişimin hızını gösterir. Belirtilerin ayrıntılı listesi için işitme kaybı belirtileri sayfasına bakabilirsiniz.

İleri yaşta işitme kontrolü ne sıklıkla yapılmalı?

Yaş ilerledikçe iç kulakta yavaş gelişen değişiklikler, özellikle ince seslerde kayba yol açar; bu duruma presbiakuzi denir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Dünya İşitme Raporu, 50 yaş üstü yetişkinlerde işitme taramasının getirisini ayrıca inceler ve işitme kaybıyla ileri yaşta bilişsel gerileme arasındaki ilişkiye dikkat çeker. Bu nedenle belirti olmasa da ileri yaşta düzenli bir işitme kontrolü önerilir; kontrol aralığına kişinin önceki sonuçlarına ve risklerine göre karar verilir. Kayıp saptanmışsa takip daha sık yapılır. Yaşa bağlı kaybın yönetimi için yaşlılıkta işitme kaybı yazısını, yaş gruplarına göre genel bilgi için yaş gruplarında işitme sağlığı sayfasını okuyabilirsiniz.

Hangi durumlar beklenmeden test gerektirir?

Bazı durumlar takvim beklemez. Bir ya da iki kulakta işitmenin birkaç saat ya da birkaç gün içinde azalması tıbbi acildir; aynı gün ya da en geç ertesi gün kulak burun boğaz hekimine veya acil servise başvurulmalıdır. Neler yapılacağını ani işitme kaybı: acil durum ve tedavi yazısında anlattık. Kulakta ağrı ya da akıntıyla birlikte işitme azalması, son günlerde ya da haftalarda hızla kötüleşen işitme, baş dönmesiyle birlikte gelen kayıp ve yalnız bir kulakta başlayan çınlama da hekim değerlendirmesi gerektirir. Bu durumlarda önce hekim muayenesi, ardından odyometri yapılır. Hangi uzmana hangi sırayla gidileceğini odyolog mu KBB mi yazısında bulabilirsiniz.

Randevu

Yetişkinlerde saf ses ve konuşma odyometrisi için Avcılar merkezinde ve Bursa Osmangazi şubesinde randevu ile değerlendirme yapılır. Test günü neler olacağını işitme testi nasıl yapılır yazısında anlattık. Uygun saat için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.