Kulak Kiri (Buşon) İşitme Testini Etkiler mi?

Kulağınızda kir olduğunu düşünüyorsanız ve yakında işitme testine gireceksiniz, bu soru haklı. Buşon, kulak kirinin (serumen) dış kulak yolunu kısmen ya da tamamen tıkayacak kadar birikmesidir. Kanalı tamamen kapatan bir buşon sesin kulak zarına ulaşmasını zorlaştırır ve işitmeyi geçici olarak azaltabilir. Bu yüzden buşon işitme testi sonucunu olduğundan kötü gösterebilir; kanalda az miktarda kir bulunması ise genellikle sonucu değiştirmez.

Buşon işitme testi sonucunu nasıl etkiler?

Kulak kiri normalde zararlı değildir; kulak yolunun derisini korur, tozu ve mikropları tutar ve çoğu zaman kendiliğinden dışarı doğru ilerler. Sorun, kirin sertleşip kanalı tıkadığı durumlarda başlar. Tıkanıklık sesin dış kulaktan orta kulağa iletilmesini engellediği için ortaya çıkan azalma iletim tipi bir kayıptır: iç kulak ve işitme siniri sağlam olsa bile ses daha az ulaşır. Saf ses odyometrisinde kulaklıkla verilen sesler bu engelden geçmek zorunda kaldığından, ölçülen eşikler gerçekte olduğundan yüksek, yani işitme olduğundan zayıf çıkabilir. Kulak kiri tıkanıklığı işitme azalmasının en sık nedenlerinden biri olarak sayılır ve çoğu durumda işitme tıkanıklık giderildikten sonra geri döner ¹. Bu nedenle kanalı tıkayan bir buşonla alınan sonuç, kalıcı bir işitme kaybının göstergesi gibi yorumlanmamalıdır.

Kısmi kir için tablo farklıdır. Ses, kanalda küçük bir açıklık kaldığı sürece kulak zarına büyük ölçüde ulaşır. Etkinin ne kadar olacağı kirin miktarına, sertliğine ve kanaldaki konumuna bağlıdır; bunu kulağa bakmadan tahmin etmek mümkün değildir.

Testin nasıl yapıldığını ayrıntılı merak ediyorsanız saf ses odyometrisi nedir, neyi ölçer yazısına bakabilirsiniz.

Test öncesi kulağa neden bakılır?

Test öncesi otoskopik bakı, ölçümün güvenilir olup olmayacağını anlamak için yapılan kısa bir kulak kontrolüdür. Otoskop, ışıklı ve büyüteçli küçük bir alettir; dış kulak yolu ve görülebildiği ölçüde kulak zarı incelenir. Bu bakıda kanalı tıkayan kir, yabancı cisim, kızarıklık ya da akıntı gibi durumlar fark edilebilir. Amaç tanı koymak değil, testin doğru koşullarda yapılıp yapılamayacağına karar vermektir. Kanal açıksa test planlandığı gibi ilerler. Kanalı tıkayan bir buşon görülürse, sonucu yanıltmaması için önce temizlik önerilir ve test sonraya bırakılır. Kulakta ağrı, akıntı ya da enfeksiyon belirtisi varsa kişi önce hekime yönlendirilir. Bu adım, evde işitme testi sırasında da klinikte olduğu gibi uygulanır.

Kulak yolunda sorun olmadığı hâlde orta kulakla ilgili bir şüphe varsa, ayrıca timpanometri gibi bir değerlendirme gündeme gelebilir. Hangi testin ne zaman kullanıldığını işitme testleri sayfasında toplu olarak görebilirsiniz.

Buşon varsa ne yapılmalı?

Buşon tespit edildiğinde yapılacak şey basittir: temizlik bir hekim tarafından yapılır, işitme testi temizlikten sonraya planlanır. Kulak burun boğaz hekimi kirin yapısına ve kulağın durumuna göre uygun yöntemi seçer; bu yöntemler arasında aspirasyon (vakumla çekme), küçük aletlerle çıkarma ya da yıkama bulunur ¹. Kulak zarında delik ya da geçirilmiş kulak ameliyatı öyküsü varsa bazı yöntemler uygun değildir; bu ayrımı muayene eden hekim yapar.

Evde yapılmaması gerekenler ise daha uzun bir listedir:

• Kulak çubuğu kullanmayın. Pamuklu çubuk kiri çoğu zaman dışarı almak yerine daha derine iter ve buşonu sıkıştırabilir ¹.
• Sivri cisim sokmayın. Toka, anahtar, kürdan ya da tırnakla kanala girmek deriyi çizebilir, enfeksiyona ve kulak zarı hasarına yol açabilir.
• Kulak mumu ("kulak konisi") kullanmayın. Kirin bu yöntemle çekildiğini gösteren güvenilir bir kanıt yoktur; yanık ve kanala mum damlaması gibi riskleri vardır.
• Kendi başınıza yıkama yapmayın. Kulak zarının durumu bilinmeden yapılan yıkama zarar verebilir. Kir yumuşatıcı damla kullanmayı düşünüyorsanız, önce hekiminize danışın.

Dış kulağı, yani kanalın girişini, parmağa sarılmış bir bez ya da havluyla silmek yeterlidir. Kanalın içi çoğu insanda kendi kendini temizler. Konuyu daha geniş ele alan kulak temizliği: doğru ve yanlış yöntemler yazısına da göz atabilirsiniz.

İşitme cihazı kullananlarda kulak kiri neden daha sık sorun olur?

İşitme cihazı kullanıcılarında kulak kiri iki yönden önem taşır: kulak yolunda daha kolay birikebilir ve cihazın kendisini etkileyebilir. Kulak içine yerleşen kalıp, kubbe ya da cihaz gövdesi kirin doğal yolla dışarı çıkmasını zorlaştırabilir ve kiri içeri doğru itebilir. Aynı kir cihazın hoparlör çıkışını ya da kir filtresini tıkayarak sesin zayıflamasına, cızırtıya ya da sesin tamamen kesilmesine yol açabilir. Kullanıcı bu durumda "işitmem kötüleşti" ya da "cihaz bozuldu" diye düşünebilir; oysa sorun bazen yalnızca kanaldaki ya da filtredeki kirdir. MedlinePlus, işitme cihazı kullanıcılarının kulak yolunun fazla kir açısından 3 ile 6 ayda bir kontrol edilmesini önerir ¹. Cihaz ayarı ya da yeni ölçüm öncesinde kulak yolunun açık olduğundan emin olmak, ayarın doğru verilere dayanmasını sağlar.

Günlük olarak kalıbı ve kubbeyi kuru bir bezle silmek ve kir filtresini üreticinin önerdiği aralıkla değiştirmek bu sorunları azaltır. Ayrıntılar için işitme cihazı bakımı ve temizliği yazısına bakabilirsiniz.

Test öncesi hazırlık: neler yapılmalı, neler yapılmamalı?

Temizlikten sonra testin ne zaman yapılacağı kulağın durumuna bağlıdır. Kulak rahatsa kısa süre sonra ölçüm yapılabilir; tahriş varsa birkaç gün beklemek daha doğru sonuç verir.

Hangi durumda önce hekime gitmelisiniz?

Kulak kiri çoğu zaman acil bir durum değildir, ancak bazı belirtiler buşondan farklı bir soruna işaret edebilir ve beklenmemelidir:

• Ani işitme kaybı: Özellikle tek kulakta birkaç saat ya da birkaç gün içinde gelişen işitme azalması acildir. Bu tabloyu kulak kiri sanıp beklemek sık görülen bir hatadır; ani işitme kaybında gecikmeden hekime başvurulmalıdır ².
• Ağrı: Kulak ağrısı enfeksiyon ya da kanal derisinde hasar belirtisi olabilir.
• Akıntı: Kulaktan sıvı, iltihap ya da kan gelmesi muayene gerektirir.
• Baş dönmesi: İşitme değişikliğiyle birlikte baş dönmesi ya da denge bozukluğu varsa önce KBB değerlendirmesi yapılmalıdır.
• Temizlikten sonra düzelmeyen işitme: Buşon alındıktan sonra işitme beklendiği gibi dönmediyse, altta başka bir neden olabilir ve işitme testi bu noktada anlam kazanır.

Hangi uzmana hangi sırayla gidileceği konusunda kararsızsanız odyolog mu, KBB mi? yazısı yol gösterebilir.

Kulak kiri ve işitme testi hakkında sık yanılgılar

"Kulak kiri kirlilik göstergesidir." Kulak kiri vücudun doğal koruma maddesidir. Miktarı kişiden kişiye değişir; çok olması hijyen eksikliği anlamına gelmez.

"Testten önce kulağımı iyice temizlersem sonuç daha iyi çıkar." Evde çubukla yapılan temizlik kiri daha derine iterek tam tersi bir etki yaratabilir. Test öncesi özel bir temizlik gerekmez; gerekiyorsa kulak kontrolünde anlaşılır.

"Test kötü çıktı, demek ki kalıcı işitme kaybım var." Kanalı tıkayan bir buşonla alınan sonuç geçici bir iletim sorununu yansıtıyor olabilir. Temizlik sonrası yapılan ölçüm daha doğru bilgi verir.

"Kulak tıkanıklığı her zaman kirdendir." Tıkanma hissi orta kulakta sıvı, östaki borusu sorunu ya da ani işitme kaybı gibi başka nedenlerle de olabilir. Kulağa bakılmadan ayırt edilemez.

"İşitme cihazı kulak kirini artırır, cihaz kullanmamak daha iyi." Cihaz kirin dışarı çıkışını zorlaştırabilir, ancak bu düzenli kontrol ve bakımla yönetilebilir bir durumdur; cihazdan vazgeçmeyi gerektirmez.

Randevu ve bilgi

İşitme testinden önce kulak yolunuzun durumundan emin değilseniz, değerlendirmenin ilk adımı zaten bu kontroldür. Odyolog Neşe Sabancılar ile Avcılar merkezinde ya da Bursa Osmangazi şubesinde randevu ile işitme değerlendirmesi planlayabilirsiniz. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir, adres ve telefon bilgilerine iletişim sayfasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.