Timpanometri Nedir? Orta Kulak Testi Neyi Gösterir

Timpanometri, kulak zarının ne kadar kolay hareket ettiğini ve orta kulaktaki basıncı ölçen kısa bir testtir. Ne kadar iyi duyduğunuzu göstermez; kulak zarının arkasında sıvı, basınç dengesizliği ya da zarda bir açıklık olup olmadığına dair ipucu verir. Bu yüzden genellikle işitme testleriyle birlikte, tamamlayıcı bir ölçüm olarak istenir.

Timpanometri nedir, neyi ölçer?

Timpanometri, dış kulak yoluna yerleştirilen küçük bir probla kulak zarına hafif hava basıncı uygulayıp zarın bu basınç değişimlerine nasıl yanıt verdiğini kaydeden bir orta kulak testidir. Prob içinde küçük bir hoparlör, bir mikrofon ve basıncı değiştiren bir düzenek bulunur. Kulak zarı sağlıklı ve orta kulak havayla doluysa zar rahatça titreşir. Zarın arkasında sıvı varsa ya da orta kulakta negatif basınç oluşmuşsa hareket azalır ¹. Sonuç, timpanogram denen bir eğri olarak çizilir. Bu eğri üç şeyi gösterir: zarın en kolay hareket ettiği basınç noktası, bu noktadaki hareketliliğin büyüklüğü ve ölçülen kulak yolu hacmi. Timpanometri bir işitme eşiği ölçümü değildir. Hangi sesleri ne kadar kısık duyduğunuzu saf ses odyometrisi gösterir; timpanometri ise sorunun orta kulakla ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

Timpanometri ile saf ses odyometrisi arasındaki fark ne?

Saf ses odyometrisinde sesleri duyduğunuzda düğmeye basarsınız; test sizin yanıtınıza dayanır. Timpanometride hiçbir şey yapmanız gerekmez, ölçüm otomatik alınır. Bu nedenle küçük çocuklarda da uygulanabilir. İki test birbirinin yerine geçmez, birlikte daha anlamlı bir tablo verir. Saf ses odyometrisini ayrıntılı merak ediyorsanız saf ses odyometrisi nedir ve neyi ölçer yazısına bakabilirsiniz.

Timpanometri nasıl yapılır?

Timpanometri, oturur pozisyonda birkaç dakika içinde tamamlanan, iğne ya da ilaç içermeyen bir ölçümdür. Önce kulak yolu otoskopla kontrol edilir; kulak yolunu tıkayan kir varsa ölçüm yanıltıcı olabilir. Ardından ucunda yumuşak bir başlık olan prob kulak yoluna yerleştirilir ve kulak yolunu hava geçirmeyecek şekilde kapatır. Cihaz kulak yolundaki basıncı kısa süre içinde artırıp azaltırken kısık bir ton verir ve zardan geri dönen sesi ölçer. Her kulak için ölçüm genellikle birkaç saniye ile bir dakika arasında sürer. Test ağrılı değildir. Bazı kişiler uçakta iniş sırasına benzer hafif bir basınç ya da dolgunluk hissi tarif eder; bu his ölçüm biter bitmez geçer. Ölçüm sırasında konuşmamak, yutkunmamak ve başı sabit tutmak sonucu daha güvenilir kılar.

Pratik birkaç not:

• Çocuklarda test, kucakta ya da oyunla dikkat dağıtılarak yapılabilir.
• Küçük bebeklerde genellikle daha yüksek frekanslı bir prob tonu tercih edilir; yetişkinlerde standart ton kullanılır.
• Kulakta aktif akıntı, yeni ameliyat ya da şiddetli ağrı varsa test ertelenebilir ve önce hekim muayenesi istenir.
• Kulak kiri ölçümü etkileyebilir; ayrıntı için kulak kiri ve buşon işitme testini etkiler mi yazısına göz atabilirsiniz.

Timpanogram tipleri ne anlama gelir?

Timpanogram tipleri, eğrinin şekline göre yapılan ve klinikte en çok Jerger sınıflaması olarak bilinen bir gruplamadır. Her tip, orta kulağın o anki mekanik durumunu özetler. Aşağıdaki tablo her tipin genel olarak neyle ilişkilendirildiğini gösterir. Önemli bir uyarı: bir timpanogram tipi tek başına tanı değildir. Aynı eğri farklı nedenlerle ortaya çıkabilir; B tipi bir eğri sıvıya da, zardaki bir deliğe de, kulak yolunu kapatan kire de işaret edebilir. Bu ayrımı yapmak için kulak yolu hacmi, otoskopik muayene, odyometri sonuçları ve şikâyetlerin öyküsü birlikte değerlendirilir. Eşik değerler de cihaza, yaş grubuna ve kliniğin kullandığı normlara göre biraz farklılık gösterebilir. Tablodaki açıklamaları "olası anlam" olarak okumak doğru olur; kesin yorum, sonucu bütün tabloyla değerlendiren hekime ya da odyoloğa aittir.

C tipi eğri soğuk algınlığı ya da alerji döneminde geçici olarak görülebilir ve zamanla A tipine dönebilir. Bu nedenle bazı durumlarda tek ölçüm yerine birkaç hafta sonra tekrar ölçüm istenir.

Akustik refleks testi nedir?

Akustik refleks testi, yüksek bir sese karşı orta kulaktaki küçük bir kasın (stapes kası) istemsiz kasılmasını ölçen ve çoğu zaman timpanometriyle aynı prob kullanılarak yapılan ek bir testtir. Refleksin varlığı, yokluğu ve hangi ses şiddetinde ortaya çıktığı; orta kulak, iç kulak ve işitme sinirinin birlikte nasıl çalıştığı hakkında fikir verir. Orta kulakta sıvı varsa refleks genellikle kaydedilemez. Refleks sonucu da tek başına yorumlanmaz; timpanogram ve odyogramla birlikte okunur. Test sırasında birkaç kısa ve yüksek ton duyarsınız, rahatsız edici olabilir ama zararlı değildir.

Timpanometri kimlerde istenir?

Timpanometri, işitme şikâyetinin orta kulaktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı sorusu olduğunda istenen bir testtir. Sık görülen durumlar şunlardır:

• Çocuklarda orta kulak sıvısı şüphesi. Tekrarlayan kulak enfeksiyonu, televizyonun sesini açma, seslenince geç dönme ya da konuşma gelişiminde gecikme gibi durumlarda sıkça başvurulur ¹. Çocuklarda işitme testlerinin zamanlaması için çocuklarda işitme testi ne zaman yapılmalı yazısına bakabilirsiniz.
• İletim tipi işitme kaybı şüphesi. Odyogramda hava yolu ve kemik yolu eşikleri arasında fark görüldüğünde, nedenin orta kulakta olup olmadığını anlamaya yardım eder.
• Kulakta dolgunluk ya da tıkanıklık hissi. Uçak yolculuğu, soğuk algınlığı veya dalış sonrası geçmeyen basınç hissinde.
• Kulak zarında delik ya da tüp takılı kulakların kontrolü.
• İşitme cihazı öncesi değerlendirmede orta kulak durumunu netleştirmek için.

Hangi testin ne zaman seçildiğini topluca görmek isterseniz odyometri türleri: hangi test ne zaman yapılır yazısı iyi bir başlangıçtır. İşitme testlerinin genel çerçevesi ise işitme testleri sayfasında yer alıyor.

Timpanometri sonucu kim yorumlar?

Timpanometri sonucu, kulak muayenesi, odyometri bulguları ve şikâyetlerin öyküsüyle birlikte hekim ya da odyolog tarafından yorumlanır. Cihazın ekranda gösterdiği "Tip A" ya da "Tip B" etiketi bir ön sınıflamadır; tek başına tanı anlamına gelmez. Örneğin B tipi eğri ve normal kulak yolu hacmi, çocukta orta kulak sıvısını düşündürse de tedavi kararı KBB hekiminin muayenesine dayanır. Tersine, A tipi bir timpanogram işitmenin normal olduğunu kanıtlamaz; iç kulak kaynaklı (sensörinöral) kayıplarda timpanogram çoğu zaman normal çıkar. Bu yüzden "timpanometrim normal çıktı, işitmem sağlam" sonucuna varmak doğru değildir. Odyolog ile KBB hekiminin rolleri arasındaki farkı merak ediyorsanız odyolog mu KBB mi, hangi uzmana hangi sırayla yazısını okuyabilirsiniz.

Hangi durumlarda doğrudan KBB hekimine gitmelisiniz?

Aşağıdaki durumlarda test sırasını beklemeden bir KBB hekimine başvurmanız önerilir:

• Ani işitme kaybı, özellikle tek kulakta ve birkaç saat ya da birkaç gün içinde gelişmişse. Ani işitme kaybı acil bir durum olarak kabul edilir; tedavide gecikme, tedavinin etkisini azaltabilir ².
• Kulak ağrısı, ateş ya da kulaktan akıntı.
• Kulaktan kan gelmesi ya da kafa travması sonrası işitme değişikliği.
• Baş dönmesi veya denge kaybıyla birlikte gelen işitme değişikliği.
• Tek taraflı ve giderek artan çınlama ya da işitme azalması.

Bu durumlarda timpanometri muayenenin parçası olabilir, ama önce hekim değerlendirmesi gelir.

Timpanometri hakkında sık yanılgılar

"Timpanometri işitme testidir." Değildir. Kulak zarının ve orta kulağın mekanik durumunu ölçer, işitme eşiğini ölçmez.

"Normal timpanogram, işitmenin normal olduğunu gösterir." Göstermez. İç kulak veya sinir kaynaklı kayıplarda timpanogram normal olabilir. İşitme eşiği için odyometri gerekir.

"B tipi eğri her zaman sıvı demektir." Her zaman değil. Kulak yolu hacmine göre zarda delik, açık tüp ya da kulak kiri de düz eğri verebilir.

"Test ağrılıdır, çocuğa yapılmaz." Test ağrısızdır ve çocuklarda sık kullanılır. Hafif basınç hissi olabilir; ağlayan ya da hareket eden çocukta ölçüm tekrarlanabilir.

"Bir kez C tipi çıktıysa kalıcı sorun var." C tipi eğri, özellikle üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında geçici olabilir. Kalıcı olup olmadığını zaman içindeki tekrar ölçümler gösterir.

Randevu ve bilgi

İşitmenizle ya da çocuğunuzun orta kulak durumuyla ilgili bir sorunuz varsa, Avcılar merkezinde ve Bursa Osmangazi şubesinde randevu ile işitme değerlendirmesi yapılabilir. Değerlendirme sonrasında hangi adımın gerektiği ve KBB muayenesinin gerekip gerekmediği size açıkça anlatılır. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir, adres ve telefon bilgilerine iletişim sayfasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.