Odyometri Nedir? Test Türleri, Odyogram ve Sonuçlar Rehberi

Odyometri, işitmeyi ölçen testlerin genel adıdır. "Odyometri yaptırmak" çoğu zaman tek bir testi değil, kişinin şikayetine göre seçilen bir test grubunu anlatır: en hafif sesleri duyma eşiği, konuşmayı anlama becerisi ve gerekirse orta kulağın durumu birlikte değerlendirilir. Bu rehber odyometrinin hangi testlerden oluştuğunu, neyi gösterip neyi göstermediğini ve sonuçların nasıl kullanıldığını özetliyor.

Odyometri nedir ve neyi ölçer?

Odyometri, işitme duyarlılığını ve işitme sisteminin işleyişini sayısal olarak ölçen testlerin bütünüdür. Temel parçası saf ses odyometrisidir: her kulağa kulaklıkla farklı perdelerde tonlar verilir ve her frekansta duyulabilen en hafif ses, yani işitme eşiği, desibel işitme düzeyi (dB HL) cinsinden kaydedilir. Genellikle 250 ile 8000 Hz arasındaki frekanslara bakılır; bu aralık konuşmayı anlamak için gereken seslerin büyük bölümünü kapsar. Aynı ölçüm kulak arkasına konan bir titreşim vericisiyle de yapılır; buna kemik yolu denir ve kaybın kulağın hangi bölümünden kaynaklandığını ayırt etmeye yardım eder. Konuşma odyometrisi, duyulan kelimelerin ne kadar doğru anlaşıldığını ölçer. Orta kulak testleri ise kulak zarının hareketini ve orta kulak basıncını değerlendirir. Sonuçlar odyogram adlı grafiğe işlenir ve işitme kaybının olup olmadığını, derecesini, türünü ve hangi perdelerde yoğunlaştığını gösterir.

Odyometri hangi testlerden oluşur?

Her kişiye her test yapılmaz; test seçimi yaşa, şikayete ve ilk bulgulara göre yapılır. Aşağıdaki tablo en sık kullanılan testleri ve ne işe yaradıklarını özetler.

OAE, ABR ve küçük çocuk testleri çoğunlukla hastanelerin odyoloji birimlerinde yapılır. Testlerin tek tek anlatımı için saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi ve timpanometri yazılarına bakabilirsiniz.

Odyometri sonucu neyi gösterir?

Odyometri sonucu üç soruya cevap verir: ne kadar, nerede ve hangi perdelerde. "Ne kadar" sorusu derecedir. Dünya Sağlık Örgütü, her iki kulakta 20 dB ya da daha iyi eşikleri normal işitme kabul eder; daha yüksek eşikler hafiften tam kayba kadar derecelendirilir. Derece tablosunu ve günlük hayattaki karşılığını işitme kaybı türleri ve dereceleri rehberinde verdik. "Nerede" sorusu türdür ve hava yolu ile kemik yolu karşılaştırılarak cevaplanır. İkisi birlikte düşükse kayıp genellikle iç kulak ya da sinir kaynaklıdır (sensörinöral); kemik yolu iyi, hava yolu düşükse ses dış ya da orta kulakta engelleniyordur (iletim tipi); ikisi birden varsa karışık tiptir. "Hangi perdeler" sorusu ise odyogramın şeklidir. Yalnız ince seslerde başlayan kayıp, sesleri duyduğu halde kelimeleri karıştıran kişilerde sık görülür; ayrıntısı yüksek frekanslı işitme kaybı yazısında. Bu üç bilgi birlikte, tıbbi tedavinin mi, işitme cihazının mı, yoksa takibin mi gündeme geleceğini belirler.

Odyometri neyi göstermez?

Odyometri, işitme kaybının nedenini tek başına söylemez. İki kişinin odyogramı neredeyse aynı olabilir; birinde neden gürültü, diğerinde yaşa bağlı değişiklik ya da bir hastalık olabilir. Nedenin araştırılması kulak burun boğaz hekiminin muayenesini ve gerekirse görüntüleme ya da kan tetkiklerini gerektirir. Saf ses eşikleri gürültülü ortamda konuşmayı ne kadar takip edebildiğinizi de tam yansıtmaz. Dünya Sağlık Örgütü'nün sınıflamasında da vurgulandığı gibi, sessiz ortamda kulaklıkla tonları duyma becerisi, iletişimde yaşanan zorluğun tek ölçüsü değildir. Bu yüzden cihaz kararı yalnız derece rakamına bakılarak verilmez; konuşma testleri ve günlük yaşamdaki şikayetler birlikte değerlendirilir. Son olarak odyometri bir anlık ölçümdür. İşitme zamanla değişebileceği için, özellikle kayıp tespit edildiyse sonuçlar belirli aralıklarla tekrarlanarak karşılaştırılır. İnternetteki online işitme testi gibi araçlar ise kalibre edilmemiş kulaklık ve kontrolsüz ortam nedeniyle yalnızca fikir verir.

Güvenilir bir odyometri için hangi koşullar gerekir?

• Sessiz ortam: Ortam gürültüsü en hafif sesleri maskeler ve eşikleri kötü gösterir.
• Kalibre edilmiş cihaz ve kulaklık: Ölçümün başka bir yerdeki sonuçla karşılaştırılabilmesi için gereklidir.
• Temiz kulak yolu: Tıkayıcı kulak kiri sonucu değiştirebilir; kulak kiri işitme testini etkiler mi yazısına bakın.
• Dinlenmiş kulak: Testten hemen önce yüksek sese maruz kalmak geçici düşüşe yol açabilir.
• Maskeleme: İki kulak arasında fark varsa, iyi kulağın testi "duyup" sonucu yanıltmasını önler.
• Dürüst tepki: Tahminle değil, duyulduğunda tepki vermek gerekir.

Odyometri kimlere ve ne zaman yapılmalı?

İşitmesinde değişiklik fark eden, konuşmaları tekrar ettiren, televizyon sesini yükselten, kulak çınlaması yaşayan ya da gürültülü ortamda çalışan herkes için odyometri ilk basamaktır. İşitme cihazı kullananlarda cihaz ayarının güncel eşiklere göre yapılabilmesi için de düzenli ölçüm gerekir. Yaşa göre önerilen zamanlamayı işitme testi ne zaman yapılmalı yazısında topladık. Aniden gelişen kayıp ise bekletilmemesi gereken bir durumdur; önce hekime başvurulmalıdır. Randevu günü neler olacağını adım adım görmek için işitme testi nasıl yapılır yazısını, tüm testlerin özetini ise işitme testleri sayfasını okuyabilirsiniz.

Odyometri sonuçları işitme cihazında nasıl kullanılır?

İşitme cihazı gerekirse, odyogramdaki eşikler cihazın her frekansta ne kadar kazanç vereceğinin başlangıç noktasıdır. Örneğin ince seslerde kaybı olan birinde cihaz o bölgeyi daha çok güçlendirecek şekilde ayarlanır. Konuşma ayırt etme sonucu, cihazdan gerçekçi beklentiyi konuşmak için kullanılır. Cihaz takıldıktan sonra yapılan kontrollerde ölçümler tekrarlanır ve ayarlar kişinin günlük deneyimine göre ince ayarlanır. Cihazın gerekip gerekmediğini merak ediyorsanız işitme cihazına ihtiyacım var mı sayfası iyi bir başlangıçtır.

Randevu

Saf ses ve konuşma odyometrisi için Avcılar merkezinde ve Bursa Osmangazi şubesinde randevu ile değerlendirme yapılır. Randevu sayfasından uygun saati seçebilir, adres bilgisine iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez.